|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
||
|
ناهمواری ها چگونه تغییر می کنند ؟
هدف کلی: آشنایی با چند اصطلاح جغرافیایی و تغییر ناهمواری ها در محیط های جغرافیایی گوناگون.
هدف های جزئی: آشنایی با تعریف چند پدیده ی جغرافیایی طبیعی آشنایی با چگونگی تغییر شکل ناهمواریها در نواحی کوهستانی، ساحلی و بیابانی آشنایی با نقش انسان در تغییر دادن ناهمواریها در ک اهمیت دخالت انسان در محیط پیرامون خود
دانش آموز گرامی در شکل زیر بعضی از ناهمواریها و پدیده های طبیعی را مشاهده می کنید.
تعریف چند اصطلاح: قله: مرتفع ترین نقطه یک کوهستان یا کوه را می گویند.
یخچال: پهنه های وسیع یخی که از کوهستان ها به سمت پایین سرازیر می شوند را می گویند.
پیچان رود: انحنای مسیر رود بر اثر ورود به دشت و جلگه ی هموار و بر جای گذاشتن رسوبات را گویند.
دشت : منطقه ای نسبتاً هموار که پیرامون آن را کوه فرا گرفته است .
تلماسه : تپه هایی از جنس ماسه های ریز که بر اثر باد در نواحی بیابانی جابه جا می شوند را گویند .
تغییر ناهمواریها توسط انسان : تغییر دادن ناهمواریها توسط انسان با هدف بهره برداری از منابع سطحی یا زیرزمینی انجام می شود. انسان با نیروی اندیشه ی خود و با استفاده از ابزارهای گوناگون مانند ماشین آلات و مواد منفجره ناهمواریها را تغییر می دهد . نمونه هایی از اقدامات انسان که موجب تغییراتی در شکل ظاهر ی زمین می شوند عبارتند از :
احداث سد
احداث تونل
|
|||
|
|
|
|
|
ناهمواریهای ایران پیدایش چین خوردگیها و ناهمواریهای ایران نتیجهی حرکات کوهزایی اواخر دوران سوم زمین شناسی است که پیدایش این چین خوردگیها همزمان با پیدایش کوههای جنوب اروپا و آسیا بوده است. 1. کوهستانها : 2. سرزمینهای هموار : تقسیمبندی ناهمواریهای ایران ناهمواریهای ایران را میتوان از نظر طبیعی و جهت برجستگی و شرایط خاص منطقه به چند دسته تقسیم کرد : کوههای شمالی این رشته عظیم کوهستانی مشتمل است بر کوههای آذربایجان در شمال غربی و ماسیف البرز در مرکز و کوههای خراسان در مشرق. بلندترین قله سهند 3710 متر و بلندترین قله مستوراز برف سبلان 4811 متر ارتفاع دارد. ماسیف عظیم البرز که در دوران چینخوردگی آلپی تکوین یافته، با قللی مرتفع و درههایی عمیق مانند سد عظیم قوسی کوههای خراسان در شمال شرقی ایران، دنبالهی کوههای البرز، قسمت سوم از کوههای شمالی ایران را تشکیل میدهد. این دسته از کوهها به صورت رشته قوسهای موازی از شاه کوه آغاز میشود و در جهت شمال غربی به جنوب شرقی تا هندوکش در افغانستان امتداد دارد. در میان این رشته کوههای موازی، درهها و دشتهای وسیع وجود دارد که گاهی پهنای آنها در بعضی نقاط به حدود 200 کیلومتر میرسد. 2ـ کوههای غربی و جنوبی در سراسر غرب ایران، سلسله جبال عظیم دیوار مانندی به صورت موازی از رشتههای طاقدیسی کشیده شده که از کوههای آذربایجان، در شمال غرب ایران آغاز میشود و به طرف جنوب و جنوب شرقی تا سلسله جبال مکران در بلوچستان امتداد مییابد. این سلسله جبال که کوههای ابرسن (زاگرس) و شاخههای آن را تشکیل میدهد، مجموعهی پستی و بلندیهای منظم و ویژهای است که در جنوب گسلههای سراسری از کردستان جنوبی تا شمال تنگه هرمز گسترده شده است. ابرسن با جلگههای وسیع و دشتهای پهناوری چون جلگهی کرمانشاه در غرب و جلگهی شیراز در جنوب، از هم جدا شده و به قسمتهای شمالی، مرکزی و جنوبی تقسیم میشود. ناحیهی ابرسن شمالی که در جنوب کوههای آذربایجان قرار دارد بلندی ارتفاع آن نسبت به نواحی دیگر کمتر است و در مقابل درههای تنگ متعدد و کوه و کمرهای سختتری دارد که ارتباطها را مشکل میکند. ابرسن مرکزی، مانند البرز میانی، مشتمل بر بسیاری از قلل بلند است که بیش از 3000 متر ارتفاع دارند و در بیشتر ایام سال در زیر پوششی از برف مستورند. غالب این کوهها پوشیده از جنگلهای بلوط و نارون بوده و دامنههای آنها چراگاههای وسیع و محل ییلاق ایلات و عشایر کرد، لر و بختیاری است. مرتفعترین ارتفاعات ابرسن به نام کوههای بختیاری در فاصلهی لرستان تا جلگههای شیراز واقع شده که از یک سو به فلات داخلی مرتبط است و از سوی دیگر به جلگههای خوزستان و ساحل خلیج فارس منتهی میشود. بلندترین نقطهی آن زردکوه، 4547 متر ارتفاع دارد. در نواحی جنوبی ایران، رشته کوههای ساحلی در امتداد خلیج فارس و دریای عمان کشیده شده و تا بلوچستان امتداد دارد. ارتفاع رشتههای جنوبی کم است و هرقدر به ساحل نزدیک میشود، از ارتفاع آن کاسته میشود. مهمترین کوههای این ناحیه تنگستان و لارستان است که به سوی شرق کشیده و به کوههای بشاگرد در ساحل دریای عمان متصل میشوند. بشاگرد با ارتفاع 2161 متر در جنوب باتلاق جازموریان با جهت شرقی ـ غربی کشیده شده و تقسیم کننده آب میان دریای عمان و جازموریان است. این کوهها عموما خشکاند و فاقد پوشش گیاهی و دارای گردنهها و گذرگاههای صعبالعبور هستند. 3ـ کوههای شرقی در مشرق ایران، از خراسان در شمال تا بلوچستان در جنوب، ارتفاعات متعددی وجود دارد که میتوان آنها را در سه واحد نسبتا بزرگ کوهستانی خلاصه کرد : 4ـ کوههای مرکزی کوههای مرکزی ایران از تعدادی ارتفاعات غیرمنقطع رشته مانند در جهت شمال غربی به جنوب شرقی از حوالی کاشان تا فلات مرکزی بلوچستان ادامه دارد. عمدهترین کوههای رشتهی مرکزی، شامل قافلان کوه (در راه تهران ـ تبریز)، کوههای کرکس در جنوب کاشان، کوهیهای نایین در یزد، شیرکوه در جنوب غربی یزد، کوههای بارز و شهسواران در کرمان و کوه بزمان در مرکز بلوچستان است. 5ـ جلگههای ساحلی جلگههای ساحلی دریای مازندران (کاسپین): حاشیهی باریک جنوبی دریای مازندران که بلافاصله بعد از دریا آغاز میشود و امتداد آن تا دامنههای شمالی البرز میرسد، جلگههای ساحلی دریای مازندران را تشکیل میدهد. طول جلگههای ساحلی دریای مازندران حدود 500 کیلومتر و عرض این جلگهها در طول خود از آستارا تا رود گرگان همواره متغیر و غالبا کمتر از 20 کیلومتر بوده است. جلگههای ساحلی خلیج فارس و دریای عمان : جلگههای ساحلی جنوب ایران به طور تقریبی 1480 کیلومتر در مجاورت دو دریای عمان و خلیج فارس قرار دارد و رودخانهی میناب، این منطقهی ساحلی را به دو قسمت جلگهی ساحلی خلیج فارس (از مصب اروند رود تا میناب) و جلگهی ساحلی مکران (از میناب تا مرز پاکستان) تقسیم میکند. تنگهی هرمز در 8 کیلومتری بندرعباس حد فاصل میان این دو دریا قرار دارد. 6ـ چالههای داخلی فلات بزرگ ایران که بخش اعظم آن (حدود نیم مساحت ایران) از رشتههای متوالی و پشت سر هم کوهها و مرتفعات پوشانیده شده، مانند حلقهای تمام اطراف آن را محصور ساخته است. در داخل آن، میان کوههای البرز و خراسان و کوههای مرکزی و کوههای شرقی، بیابانهای داخلی ایران به مساحت تقریبی 320 هزار کیلومتر مربع (در حدود یک پنجم مساحت کشور) قرار دارند که ارتفاعات آنها را به حوضههای چندی تقسیم میکند : مهمترین حوضههای آن یکی حوضهی شمالی به نام کویر نمک و دیگری حوضهی جنوبی به نام کویر لوت است. کویر لوت : لوت در جنوب شرقی کشور واقع شده و در حدود 80 هزار کیلومتر مربع وسعت دارد. لوت را از لحاظ شکل ناهمواری و پراکندگی عوارض جغرافیایی میتوان به سه بخش تقسیم کرد : کویر نمک : کویر نمک فضای وسیع و بستر پرشدهی یک چالهی زمینشناسی است که در جنوب رشته کوه البرز میان خراسان و سیستان و قم و کاشان و یزد قرار گرفته است. طول آن از شرق به غرب 600 کیلومتر و عرض آن از شمال به جنوب از 100 تا 300 کیلومتر است. سطح آن صاف و هموار با مختصر شیبی از کوهها به پستترین نقطه منتهی میشود. |
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
فتحعلي شاه، پادشاه دوران قاجار ايران كه در بين ايرانيان به عنوان شاهي تنپرور و بيعرضه و عامل از دست رفتن بخش عظيمي از خاك ايران شناخته ميشود، خوشتيپترين چهره موزه لوور پاريس شناخته شده است!
به گزارش سرويس بينالملل «تابناک»، هفتهنامه «تايم» آمريكا نوشت: هر ساله بازديدكنندگان موزه لوور، از هر جاذبه توريستي ديگري در اين كشور بيشترند.
بنا بر اين گزارش، 35 هزار قطعه هنري در مساحتي به اندازه 5600 متر مربع كه سال گذشته 3/8 ميليون نفر بازديدكننده داشته و در مجموع بيش از جمعيت كشور سوئيس و دانمارك بوده است. در واقع، اين موزه آنقدر گسترده است كه ميتواند براي خود يك كشور به شمار رود.
همچنين به تازگي، سه نويسنده كتابي را درباره سرزمين لوور نوشتهاند؛ اين كتاب غيررسمي به بهترين شكل به تقسيمبندي موزه و بيان نكات جالبي از آن پرداخته است. در اين كتاب همچنين موزه لوور به عنوان سرزميني از خشونت، عياشي و دولتمندي معرفي شده است. از نگاه بازديدكنندگان از اين موزه، صبحانهها، برگزاري كنسرت و بخشهاي ويژه بزرگسالان از نكات جذاب آن بوده است. كتاب سرزمين لوور همچنين به انتخاب مرد و زن برتر اين موزه در ميان آثار هنري پرداخته، به گونهاي كه «مونا ليزا» به عنوان زن برتر لوور و در ميان مردان، پادشاه ايراني با ريشهاي بلند و كتي طلايي به عنوان آقاي لوور برگزيده شدند |
||
|
|
|
|
|
برخلاف ایران كه سواره نظامش نیروی اصلی بود و از پیاده به عنوان نیروی كمكی و پشتیبانی استفاده می كرد، واحدهای اصلی رومی ها پیادگان بود و سواران را به عنوان واحد كمك بكار می بردند. لشكر 5 تا 8 هزار نفری پیاده رومی را لژیون (به لاتین: لژیو) می خواندند. چون ارتش روم در جنگ با ایران موفق نبود، نرون تصمیم گرفت كه لژیون هایی صرفا از ایتالیایی ها (رومیان خالص) تشكیل دهد و دستور تشكیل این لژیون ها، طبق لوحی كه فرمان بر آن حك شده است 22 سپتامبر سال 66 میلادی صادر شده بود، ولی عمر نرون كفاف نداد كه از این نیرو برضد ایران استفاده كند و كمتر از دو سال بعد ( تابستان سال 68 میلادی) خودكشی كرد. اختلاف ایران و روم در آن زمان عمدتا بر سر ارمنستان بود كه چند برابر امروز وسعت داشت. |
||
|
|
|
||||||
|
|||||||
|
|
|
|
|
پایتخت صفاریان زرنگ یا زرنج هم اکنون جزو استان نیمروز افغانستان ونزدیکی مرز زابل می باشد شهر مرو در قلمروی سامانیان بود در دوره عباسی مدتی پایتخت مامون عباسی شد در دوره سلجوقی مرکز حکومت سلطان سنجر شد امروزه استانی است در کشور ترکمنستان. شهر های تاریخی سمر قند وبخارا هم اکنون جزءکشور ازبکستان می باشد.
اقیانوس ارام این اقیانوس به این خاطر ارام نامیده می شود که اولین بار ماژلان دریانورد معروف از ان گذشت وبا هیچ طوفانی مواجه نگشت واب ان دران مدت کاملا ارام بود. معانی لغوی بودایی(روشنایی یافته)برهمایی(افریدگار موجودات)اسلام(تسلیم حق شده) کوه اورست ازنام شخصی به نام سر جورج اورست نقشه بردار ومهندس انگلیسی که در اداره نقشه برداری هندوستان خدمت کرد وارتفاع ان را محاسبه نمود اقتباس گردیده است این قله در کشور نپال واقع در شمال هندوستان قرار دارد.تهیه کننده :علی غلامی |
||
|
|
|
|
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
||
|
|
|
|||||||
ساختمان زمینزیر سطح زمینی که ما برآن گام می گذاریم بـر خــلاف سطــــح سـخت وجامدآن ویژگیهای خاص خود را دارد. با افزایش عمق هم جنس وهم حالت مواد سازنده زمین تغییر می کند . این همان چیزی است که باعث تعجب و شگفتی می شود . کره زمین را براساس تغییر خواص فیزیکی وشیمیایی آن به چند لایه تقسیم می نمایند.
پوسته(crust)دانشمندان علوم زمین و زلزله شناس با مطالعه امواج ثبت شده زلزله ها درایستگا ههای زلزله سنجی وزلزله شناسی به این واقعیات متفاوت از هم پی برده اند. اولین بررسی ها که در این زمینه انجام شده است بیانگر تغییر روند امواج در اعماق چهل کیلومتری خشکیها و پنج کیلومتری کف اقیانوسها می باشد جائی که بنام حد فاصل بین پوسته و گوشته شناخته می شود و به افتخار کاشف آن« موهوروویچ» استاد دانشگاه زاگرب به نام انفصال «موهو» معروف شده است . ضخامت متوسط قسمت جامد پانزده کیلومتر و وزن مخصوص آن 2.7 است .این انفصال مرز بین انواع مختلف سنگها است و با یک افزایش تند در سرعت امواج PوS مشخص می شود . این قسمت از زمین بنام“ پوسته ” زمین معروف است که درمقایسه با شعاع زمین ضخامت نا چیزی دارد . ضخامت پوسته زمین در زیر اقیانوسهانازکتر از قاره ها است .( حداقل 10 کیلومتر در زیردریاهاوحداکثر 60 کیلومتر در زیر خشکیها ) پوسته زمین از دوبخش تشکیل می شود : !! بخش سیال (SIAL ) بخش سیال (SIAL )که بیشتر از سنگهای گرانیتی و گرانودیوریت تشکیل و بعلت فراوانی عناصر سلیسیم و آلومینیوم ( SI-AL ) بنام سیال خوانده می شود. !! بخش سیما ( SIMA ) بخش سیما ( SIMA )که قشر زیرین پوسته است و بیشتر از بازالتی تشکیل شده وبه علت دارابودن سیلسیم ومنیزیم ( SI-MG ) به نام سیما معروف است . البته از تخریب سنگهای دو بخش بالا طبقه رسوبی تشکیل می گرددکه شامل آبرفتها ونهشته های مختلف است .ضخامت این طبقه در گودیها گاهی به 10 کیلومتر می رسد وبعضی جاها دگرگون شده اند. گوشته یا جبه (mantle)دومین گسستگی که در روند امواج منتشر شده از زلزله ها مشاهده می شود در عمق 2900کیلومتری از سطح زمین است و بنام “گوتنبرگ”معروف است. حد فاصل بین گسستگی موهوروویچ وگوتنبرگ بنام گوشته معروف است.در گوشته نیز خصوصیات امواج لرزه ای تغییر می نمایدکه با توجه به همین تغییر به چندبخش تقسیم می شود: الف ) لایه بالایی :این بخش منشاء بسیاری از فعالیتهای زمین شناسی است همانندفغالیتهای ماگمایی ، زلزله های عمیق و تغییر مکان قاره ها.بخش بالایی همراه با پوسته یک لایه به ضخامت 70تا 100کیلومتررا تشکیل می دهدکه از سنگهای سخت وشکننده تشکیل می دهدوبنام “ سنگ کره ”خوانده می شود . سنگ کره به قطعاتی تقسیم شده که به هر یک از آنها“صفحه” می گویند. صفحه ها نسبت به یکدیگر در حال تغییر و جابجائی می باشند که این حرکتها رویدادهای زمین شناسی را بوجود میآورد. محققین زمین شناسی بر وجود سنگهای فو ق بازی در این قسمت اتفاق نظر دارند، اما در مورد توزیع آن اتفاق نظر ندارند.در زیر سنگ کره ناحیه ای به نام “سست کره” معروف است .سرعت امواج لرزه ای در این قسمت کاهش می یابدوبه لایه ای کم سرعت هم معروف است. ب)- ناحیه عبوراین منطقه بین 400 تا حدود 1000 کیلومتری عمق زمین است . در این قسمت شاهد افزایش نسبی سرعت امواج هستیم که بیانگر تغییر ماهیت سنگهای این قسمت استج )- گوشته پائینیاز عمق 1000 تا 2900 کیلومتر عمق زمین است . در این قسمکت سنگها چگال وبسیار الاستیک اند وسرعت امواج زلزله بصورت تقریباً یکنواختی افزایش می یابد.در زیرگوشته زمین از عمق 2900 کیلومتری تا مرکز زمین هسته زمین قراردارد. درهسته زمین د عمق 5120 کیلومتری یک انفصال در خواص الستیک هسته وجود داردکه هسته رابا توجه به آن بدو قسمت خارجی و داخلی تقسیم می کنند. از آنجا که امواج عرضی از هسته خارجی عبور نمی کنند بایستی این قسمت را مایع دانست و چون درهسته داخلی سرعت امواج افزایش می یابد این قسمت را جامد می دانند.
هسته(core)جنس هسته زمین را بیشتر نیکل و آهن تشکیل داده است . هسته نقشی درحرکت ورقه های سنگ کره ندارد ولی منبع تولید میدان مغناطیسی زمین است.پوسته زمین به انضمام قسمت بالائی گوشته فوقانی قسمت سخت زمین را تشکیل می دهند که سنگ کره یا لیتوسفر خوانده می شود و بر سست کره که حالت خمیری دارد واقع شده است . ضخامت لیتوسفربطور متوسط 100کیلو متر است.لیتوسفر به صفحه های مجزائی تقسیم می شود که این صفحه ها ثابت نیستند و دائماً در حال حرکتندکه منجر به ایجاد پدیده های مختلف تکتونیکی می گردد. لیتوسفر از شش صفحه اصلی بنامهای افریقا،اوراسیا،امریکا،آرام،استرالیاوقطبی بعلاوه چند صفحه کوچکتر تقسیم شده است.حرکت صفحه ها نسبت به هم به سه طریق انجام می گیرد : الف )- در پشته های اقیانوسی صفحه ها از هم دور می شوند ومواد مذاب درون زمین از اینجا بیرون می ریزد. ب ) – صفحه ها بهم نزدیک وبا هم بر خورد می کنندویک صفحه به زیر دیگری می رود ( در مرز صفحه های اقیانوسی وقاره ای) ج ) – صفحه ها در کنار یکدیگر می لغزند. به حالت “ الف” که ورقه ها از هم دور می شوند و باعث بیرون ریختن مواد مذاب می شود بخش “سازنده” زمین می گویند و به قسمت “ب” که که صفحه ها به هم برخورد وبه زیر یکدیگر می روند بخش “ مخرب ” می گویند. بیشتر فعالیتهای تکتونیکی مثل زلزله هادر حاشیه صفحه ها ی پوسته زمین رخ می دهد و قسمت مرکزی صفحه های زمین کمتر دچار زلزله شده اند، و همینگونه زلزله ها در محل برخورد صفحه های قاره ای اتفاق می افتد . درمحل دور شدن صفحه ها از هم در پشته های اقیانوسی مواد مذاب بیرون ریخته و منجمد می شوند و بخشی از صفحه ها تولد شده از محور میانی از هم دور می شوند ، وبعد از طی مسافتی نسبتاً طولانی صفحه های مزبور دوباره در گوشته فرو رفته ومدفون می شوند وموجب ایجاد گودالهای عمیقی میگردد نظیر گودال ماریان ، کوریل و….. تکتونیک صفحه ای از محور بر آمده اقیانوسها متولدو بطور جانبی گسترش می یابد و سرانجام به اعماق گوشته رانده می شود. قاره ها دارای ضخامت زیاد هستند و ازنظرترکیب شیمیائی و جنس با صفحه های اقیانوسی تفاوت دارندودر صفحه های اقیانوسی همانند میخ قراردارن یا همانندچوب پنبه که در آب شناور است قرار دارندودر نتیجه قاره ها نیز در حرکت صفحه ها شرکت می کنند. زلزله هادر جاهائی که صفحه ها با هم اصطکاک دارند یا جاهایی صفحه ها در مقابل هم واقعند و یا جاهایی که صفحه ها بدرون زمین فرو می روند مشاهده می شوند. منبع :سایت رشد |
||||||||